(Eerder verschenen in De Gelderlander in de rubriek Plagen & Tegenslagen)
Na invallen in Maashees, Vierlingsbeek en Oeffelt, op 11 augustus 1831, trekken de Belgen op vrijdag 12 augustus vanuit het zuiden in de richting van Boxmeer. De militairen en leden van de Garde Civique, de burgerwacht, marcheren ongehinderd het dorp in.
De inwoners houden deuren en ramen gesloten, in bange afwachting van wat komen gaat. De binnendringers weten het huis te vinden van de belastingontvanger, Jacob Heshusius, die op het Zand woont. Ze eisen de inhoud van de kas en Heshusius kan niet anders dan de opstandelingen het geld geven. De kas is, zo meldt de Opregte Haarlemsche Courant een paar dagen later ‘toevallig zeer schaars voorzien’. Naar verluidt zit er 75 gulden in. De krant meldt ook dat de katholieke Belgen het vooral op ambtenaren en protestanten voorzien hebben. Maar voorbeelden geeft het blad niet.
Volgens A.F.Th. van Beurden, die veel over de geschiedenis van Boxmeer heeft geschreven, zijn de invallende troepen vooral op zoek naar eten. Ze eten alle worsten, hammen en peren op die ze kunnen vinden. Hij schrijft ook dat de commandant van de Belgen zijn intrek neemt in hotel Het Anker en verordonneert dat er voor zijn mannen pannenkoeken gebakken moeten worden. Johanna Heezen, aldus Van Beurden, brengt een korf vol pannenkoeken naar het hotel. ‘Leg ze buiten maar op de kar’, zegt de kapitein, zonder veel aandacht te hebben voor Johanna. Waarop Johanna stoïcijns met korf en al de kar voorbijloopt en rustig naar huis loopt.
Over wat er vervolgens gebeurt, zijn de bronnen niet helemaal duidelijk. Feit is dat de Belgen – het zouden er tussen de 600 en 700 zijn – Boxmeer later die ochtend weer verlaten, waarschijnlijk omdat Hollandse troepen onderweg zijn van Grave naar Boxmeer. Die Graafse colonne, bestaande uit 95 marechaussees en 90 schutters, is naar het zuiden van het Land van Cuijk gestuurd door majoor Van Reede van Oudtshoorn. Er is sprake van een vuurgevecht in Oeffelt tussen de militairen en leden van de Garde Civique. Daarbij sneuvelen enkele Belgen en raakt een aantal van hen gewond.
Ook in Sambeek wordt geschoten. Dat is ’s avonds, rond half zeven. Volgens Van Beurden wordt er een gat in de pastorie geschoten. Burgemeester Janssen schrijft later in zijn verslag van de gebeurtenissen dat hij bang was dat er brand zou ontstaan: ‘Het gevaar door schieten in een gemeente waar de huizen met stroo zijn gedekt, is zeer groot.’
Na twee dagen van schermutselingen keert de rust in het Land van Cuijk en Gennep weer enigszins terug. Aangezien ook de Tiendaagse Veldtocht tot een einde is gekomen, keren de soldaten van het front terug naar hun posten in het Land van Cuijk. Langs de weg van Maashees naar het noorden worden in december permanente posten ingericht. Vanaf dat moment zijn er geen grootschalige invallen meer, al zijn er in de volgende acht jaren waarin de regio grensgebied is, nog wel wat ongeregeldheden. Wordt vervolgd.
Illustratie: Boxmeer, met het marktplein, anno 1741, getekend door Jan de Beijer. Bron: Bibliotheek van het Provinciaal Genootschap Den Bosch