(Eerder verschenen in De Gelderlander in de rubriek Plagen & Tegenslagen)
Als op 25 augustus 1830 in de Muntopera van Brussel een aria klinkt, tijdens de opvoering van de opera La Muette de Portici van de Franse componist Auber), slaat de vlam in de pan. Dit wordt er – vertaald – gezongen: Heilige liefde voor het vaderland/Geef ons de moed en trots;/Aan mijn land dank ik mijn leven./Het zal aan mij zijn vrijheid te danken hebben.
Als op het podium wordt bezongen hoe de inwoners van Napels in opstand komen tegen de Spanjaarden, worden de harten van de Belgische bezoekers in de zaal geraakt: ook zíj voelen zich bezet. En wel door Nederland. De staat waartoe België sinds 1815 behoort, heet weliswaar Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, maar de Belgen, de zuidelijke Nederlanden dus, voelen zich door Holland danig achtergesteld. Op straat ontstaan hevige rellen en die leidden tot een heuse opstand. België eist de onafhankelijkheid.
De strubbelingen tussen Noord en Zuid, met het nodige wapengekletter, zullen tot 1839 duren. Pas dan legt koning Willem I zich neer bij het feit dat België, gesteund door grote mogendheden, van zijn koninkrijk wordt losgeweekt.
Het Land van Cuijk, ver weg van Brussel, blijft niet verschoond van die geschillen. Gennep en omstreken evenmin. Dat zullen we de komende weken zien.
Eind oktober 1830 krijgt de militaire commandant van de provincie Noord-Brabant een verontrustend bericht: in Boxmeer zijn opstandelingen actief. Ze sympathiseren met de muitende Belgen en hebben de wapens opgepakt. Er gingen kogels door de ramen en deuren van notabele huizen. De ruiten van het woonhuis van burgemeester Johannes Kerstens moesten eraan geloven. Ook die van de woning van gemeentesecretaris Hermans waren doelwit van de vermeende opstandelingen.
De provinciaal commandant vraagt de gouverneur – de commissaris der koning – of die er het fijne van afweet. Dat weet André baron van den Bogaerde wel. Die van Boxmeer staan inderdaad achter de eisen van de zuidelijken. Aan de overkant van de Maas, in Gennep, Bergen en Well, zijn ze ook overstag gegaan, daar maken de Belgen de dienst al uit. Het kan niet zo zijn dat in Boxmeer een olievlek ontstaat die straks heel Brabant doet overhellen naar België. Noord-Brabant is toch al niet zo gehoorzaam aan Holland, het voelt zich als katholiek gewest behoorlijk achtergesteld.
Het beste is, zo concludeert de commandant, dat er militairen naar Boxmeer worden gestuurd. Om de orde te herstellen. Die kunnen dan meteen de belastingontvangers van het rijk bijstaan. Want belasting betalen, daar zijn die Boxmerenaren verdomd laks in, zo weten ze in het provinciehuis.
Op 6 november 1830 meldt de gewapende macht zich in het ‘opstandige’ dorp. Zestien soldaten, aangevoerd door een luitenant, en acht marechaussees. Zij zullen de oproerkraaiers weleens een lesje leren. En hun broekzakken doen legen. Want ’s lands schatkist heeft die centen, in tijden van rebellie, hard nodig (wordt vervolgd).
Bij de illustratie: Een spotprent uit 1830 waarop Belgische opstandelingen koning Willem I en prins Frederik uit het land jagen. Bron: Rijksmuseum Amsterdam