Wachten op het dominosteentje

Het vliegveld Volkel, veranderd in een gatenkaas na het bombardement op 3 september 1944. Foto: Nationaal Archief

In Bevrijding Stap Voor Stap zoekt Geurt Franzen naar de verhalen en gebeurtenissen uit de periode september 1944-voorjaar 1945. Een tijdvak waarin de regio werd bevrijd van de Duitse bezetting, maar zware beproevingen moest ondergaan. Vandaag aflevering 1: Alles is nog normaal…

Het is de eerste week van september 1944. Hier is alles normaal. Normaal? Het is toch oorlog? Jawel. Maar alles went, zelfs een bezetting door nazi-Duitsland die al viereneenhalf jaar duurt. Een mens moet leven, toch? Natuurlijk, alles is schaars, brood en boter zijn op de bon. En als je gebrom hoort, weet je dat het geen zwerm bijen is, maar een bommenwerper die boven het Ruhrgebied zijn buik leeg zal braken. Daar wonen ook mensen, ja. Niet aan denken.
Alles is normaal. Je leest het in de Echo van Oost-Brabant, Noord-Limburg en Zuid-Gelderland. Vrijdag (1 september) stond gewoon aangekondigd dat Vitesse uit Gennep zondag de competitie begint tegen Olympia’18 uit Boxmeer. Laat ze maar komen, die blauwwitten. De fokveedagen in Sint Tunnis zijn afgelast. Maar dat komt niet door de oorlog, het is vanwege de mond-en-klauwzeer. Hotel Van Bergen heeft gewoon een theaterprogramma samengesteld. De Kilima Hawaians komen optreden in Gennep en deze week is er de klucht Kind van de rekening. Dat wordt lachen.
Over lachen gesproken… Chris Elders uit Sint Agatha is zijn zijden shawl kwijt. Vraagt in een advertentie of iemand hem gevonden heeft. Verloren op de terugweg van café Halfweg…
Toch staat de oorlog ook in de Echo. Deze week ramen verduisteren tussen 20.15 en 07.00 uur. En dan die oproep, die je eraan herinnert dat het krantje Duitsgezind is: ‘Meldt U als vrijwilliger bij de Kriegsmarine.’
Aan de buitenkant is alles normaal. Maar de harten kloppen sneller. Elke stiekem beluisterde uitzending van Radio Oranje geeft meer hoop. Het begon na 6 juni, toen de geallieerden voet aan land zetten in Normandië. En nu gaat het snel. Als dominosteentjes vallen de steden. Verdun is bevrijd. Dieppe ook en Lyon. Op 3 september Brussel.
Die dag trillen in Langenboom de ruiten. Fliegerhorst Volkel, het Duitse vliegveld, wordt weer flink onderhanden genomen. 112 Canadese Halifax-bommenwerpers veranderen de startbanen in een Hollandse gatenkaas. Worden de Langenbomers, net als vorige keren, weer opgetrommeld om die kraters te dichten?
Ze zijn de grens over! Premier Gerbrandy zei het maandag de 4e zelf, op de radio: ‘Nu de geallieerde legers in hun onweerstaanbare opmars de Nederlandse grens overschreden hebben, wil ik u, uit naam van ons allen, hartelijk welkom toeroepen op onze vaderlandse bodem.’
Ze gaan rekenen, de inwoners van Mill en Cuijk en andere dorpen. In dit tempo zijn we zó aan de beurt. Kijk maar, de moffen worden zenuwachtig… ’s Nachts durft de Ondergrondse in Boxmeer al wegwijsborden te verdraaien. En als dinsdag 5 september aanbreekt, is de spanning te snijden. De burgemeester van Grave, Landzaat heet ie, is er vandoor. De NSB’er heeft zeker ook naar de radio geluisterd. Net zoals Stevens, de NSB-burgemeester van Boxmeer. Hij vlucht met zijn vrouw weg. Nu staat dat huis, dat ie had geroofd van de familie Lion, de joodse familie die naar het kamp in Sobibor is gebracht, opnieuw leeg.
Oei. Gerbrandy heeft voor zijn beurt gepraat. Het gaat toch langer duren…

Bij de foto:
Het vliegveld Volkel, veranderd in een gatenkaas na het bombardement op 3 september 1944. Foto: Nationaal Archief

Bronnen aflevering 1, 2 september 2019

Echo van Oost-Brabant, Noord-Limburg en Zuid-Gelderland, ed 1 september 1944

www.heemkundekringzeeland.nl

www.studiegroepluchtoorlog.nl

www.heemkundelangenboom.nl

https://nl.wikipedia.org/wiki/Dolle_Dinsdag

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.