Cuijkse vliegpioniers

Ooit vlogen er vliegtuigjes over Cuijk van een eigen vliegtuigfabriek. Twee tegeltableaus in het TheatercafĂ© herinneren aan die opmerkelijke tak van industrie. Het bedrijf heette Nederlandsche Automobiel- en Vliegtuig Onderneming (N.A.V.O.) en was een initiatief van Cuijkenaar Jan van der Eijken. Deze koopman, veehandelaar en slager was zo slim om in 1920 enkele Duitse vliegeniers en technici naar Cuijk te halen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog had Duitsland het vliegtuig ontdekt als een trefzeker instrument om bommen over de vijand uit te storten. De vliegpioniers, onder wie een echte waaghals, piloot Hans Wende, kwamen uit de buurt van Gelsenkirchen. Daar stond de vliegtuigfabriek Kondor. De kennis en ervaring van over de grens kon durfondernemer Van der Eijken goed gebruiken. 

Om zijn vliegtuigen aan de man te brengen, had Van der Eijken publiciteit nodig. Er was immers concurrentie, bijvoorbeeld van Fokker. Hij probeerde de publieke opinie voor zich te winnen en publiciteit te genereren door vliegdemonstraties te geven. In Malden liet hij een terrein egaliseren dat als vliegveld kon dienen. In juni 1920 maakte Van der Eijken in de regionale kranten reclame voor de demonstraties van zijn N.A.V.O.-vliegtuigen. Op twee zondagen kwam het publiek in groten getale naar Malden. Een extra rit op de tramlijn Nijmegen-Venlo bracht mensen van heinde en verre. Wie durfde, mocht een stukje meevliegen. Er was zelfs een demonstratie parachutespringen. Piloten als Hans Wende haalden acrobatische toeren uit met hun vliegmachines. Het publiek genoot en de kranten schreven vol lof over de Cuijkse vliegtuigbouwers.

Helaas lukte het Van der Eijken niet om zijn toestellen aan de man te brengen. Begin 1921, amper een jaar na de oprichting, kwam er een einde aan de onderneming. De Duitsers keerden terug naar hun vaderland of traden in dienst bij andere vliegtuigbouwers, zoals Fokker. Piloot Hans Wende kwam bij de Duitse Lufthansa terecht. In 1933 kwam hij om het leven toen zijn toestel in Beieren neerstortte. Dat lot had Wende al veel eerder kunnen treffen. Begin augustus 1920 vloog hij in een tweedekker boven de Maas toen ter hoogte van het veer de motor ging stotteren. Het toestel belandde in de rivier. Wende kwam er zonder kleerscheuren van af. De benzinetank bleek leeg te zijn. Directeur Van der Eijken had de avond daarvoor uit de vliegtuigtank wat benzine geleend voor zijn automobiel, maar was vergeten dat te melden bij de piloot…

De tegeltableaus zijn ontworpen door Wim Kol, architect van de schouwburg. De tekeningen zijn ook van zijn hand.