|
De vrouw die haar kind verkoopt en andere verhalen
William Trevor Heilige beelden
Door GEURT FRANZEN William Trevor’s korte verhalen zijn kortdurende inkijkjes in de levens van eenzame lieden. Het is alsof de Ierse grootmeester als een gids zijn lezer door een gang leidt waarop vele deuren uitkomen. Deur voor deur wordt opengeduwd. Op de drempel blijven wij staan, kijken onbevangen naar binnen en zien daar een of twee scènes uit het leven van die ander aan ons voorbij glijden. Niet eens zulke heel belangrijke scènes. Maar wel op uitmuntende wijze door de schrijver verbeeldt. En na zo’n korte opvoering gaat de deur weer dicht en is het alsof wij weten dat het leven achter die gesloten deur gewoon doorgaat. De Ier Trevor (1928) wordt in zijn vaderland beschouwd als een van de grootste hedendaagse schrijvers. Het gaat in ieder geval zeker op voor zijn short stories. Trevor schreef vele verhalenbundels, maar ook romans. Twee jaar geleden maakte hij faam met de prachtige, ingetogen roman Felicia’s reis, waarin hij het verhaal vertelt van een jong, naïef Iers meisje dat in Engeland op zoek gaat naar haar verloofde die niets meer van zich heeft laten horen. Heilige beelden is de titel van een nieuwe serie korte verhalen. Stuk voor stuk ontroerende stillevens van mensen die het kleine geluk najagen – een beetje warmte van een ander, een zelf verdiende boterham of wat kracht om een ongunstig lot te weerstaan. Elk verhaal geschreven in een typische stijl: korte, krachtige schetsen van situaties en personen, geen overbodige uitwijdingen en heel veel suggestie die ruimte geeft voor een eigen inkleuring van de plaatjes. Meer dan de stijl echter valt de thematiek op waarmee de kleine figuren in deze verhalenbundel worstelen. Zoals gezegd: er is veel eenzaamheid in deze verhalen, zelfs daar waar mensen ogenschijnlijk niet eenzaam hoeven te zijn. Het kondigt zich al aan in het openingsverhaal, waarin een vrouw bezoek krijgt van twee kwezeltjes die net te laat zijn. Ze kwamen ongevraagd om de vrouw bij te staan bij het sterfbed van haar man. Maar zijn stoffelijk overschot ligt al te wachten op de komst van de begrafenisondernemer. Gezeten tegenover de wildvreemde vrouwen, gaat de knop om bij de vrouw. Een jarenlang opgekropte frustratie explodeert. Dit huwelijk was een samenzijn van twee lieden die volledig naast elkaar heen leefden. Hij was een tiran, zij een stemloze Assepoester. Het ene verwijt na het andere spuugt ze uit en het wordt zo bar dat zelfs de nieuwsgierige kwezels van plaatsvervangende schaamte niet meer weten waar ze kijken moeten. Het titelverhaal, Heilige beelden, is al net zo hartverscheurend. Een bijzonder vaardige houtbewerker, wiens schuur volstaat met prachtige zelf gemaakte heiligenbeelden leeft in grote armoede. Er is nauwelijks voldoende eten op de plank. De man heeft geen vaste baan en op zijn vaardige beeldhouwhanden zit niemand te wachten. Als de vrouw opnieuw zwanger blijkt – weer een mond extra te voeden - rijpt er bij haar een gevaarlijk plan. Een bevriend, kinderloos echtpaar dat het voor de wind gaat, maakt daar onderdeel van uit. Prachtig hoe Trevor de heldere gedachtegang van de vrouw weergeeft. Anderen zouden haar voor gek verklaren om een kind ‘te verkopen’, maar de vrouw lijkt gedreven door een onvoorstelbaar rationalisme. De zaak is voor haar niet meer dan een eenvoudige transactie: het andere koppel hoeft enkel wat spaargeld van een bankrekening af te halen. Als de onvruchtbare vrouw het aanbod afwijst, zijn het de onverkoopbare heiligenbeelden die de zwangere vrouw tot troost zijn. Geraakt door de vrede van de onverstoorde rust die de beelden uitstralen, voelt ze de berusting naderen. “De wereld, niet zij, had gefaald.” William Trevor, Heilige beelden, vertaald door Sjaak Commandeur, Meulenhoff, 224 blz, € 22,50. (De Gelderlander, 13 april 2006)
|
Heilige beelden William Trevor
Fragment
William Trevor
|
