|
Nuchtere roman uit Koerdistan Door GEURT FRANZEN ‘Over een jaar zijn we vrij, bestaat er een zelfstandige staat Koerdistan.’ Dat is de bezwerende formule waarmee de vader van Azad, een jonge Koerd in Irak, zijn zoon hoop geeft op een betere toekomst. Maar Azad is een slimme jongen. Hij heeft snel door dat zijn volk maar een speelbal is in de golven van internationale politiek. Saddam Hussein doet met de Koerden wat hij wil en het roestige Tsjechische geweer uit de Tweede Wereldoorlog dat zijn vader onder een matras verborgen houdt, zal zijn volk geen vrijheid brengen. De jonge jaren van Azad - de jaren zestig en zeventig, twee decennia waarin het Koerdische volk wankelt tussen hoop en vrees - worden beschreven in de roman Het vuur van mijn vader van Hiner Saleem. Saleem is eigenlijk filmmaker. Zijn film Vodka Lemon werd vorig jaar in Venetië bekroond als de beste film in de categorie nieuw talent. Hij heeft zijn debuutroman gebaseerd op zijn eigen levensverhaal. Het verhaal van de Koerden is bekend. Het volk claimt een gebied dat zich in vier landen uitstrekt, maar noch Turkije, noch Syrië, Irak en Iran gunnen het volk een eigen staat. Saleem is niet de eerste schrijver die over het lot van zijn volk schrijft. Maar hij doet dat wel op een originele wijze. De passie voor zijn volk toont hij onverbloemd, maar er is tegelijkertijd kritiek. Zo beschrijft zijn hoofdpersoon Azad zonder schroom over executies door Koerdische verzetsstrijders, waar ook zijn vader aan deelneemt, van collaborateurs waarvan later bekend wordt dat ze het helemaal niet zijn geweest. Ook de heldhaftige rol van zijn vader, als marconist van de beroemde Koerdische generaal Barzani, stelt Azad danig naar beneden toe bij. En langzaam maar zeker gaat Azad, die zich beschikbaar stelt als verzetsstrijder, vraagtekens stellen bij de gewapende strijd tegen de Irakezen. Een onbekommerde jeugd is Azad niet gegund. Als familieleden gaan deelnemen in het Koerdische verzet, komt het gezin onder vuur te liggen en moet het vluchten. Het is niet de eerste vlucht. Na een periode van ontspanning vlak na de coup van Saddam Hussein en de zijnen, volgt opnieuw een periode van repressie waarin er voor het gezin niets anders opzit dan te vluchten. Het leeft in armoe in grotten en wordt uiteindelijk in een VN-kamp in Iran opgesloten. Later kan het weer terugkeren naar de geboortegrond, maar dan wordt Azad zelf prooi van de veiligheidsdiensten. Als hem de keus wordt gesteld lid te worden van Saddams Baâthpartij of te verdwijnen in de kerkers van de geheime dienst, besluit hij naar het westen te vluchten. Het vuur van mijn vader is geen stilistisch hoogstandje. Het is een vlak, wat spanningsloos verslag van een jeugd die wordt gedomineerd door angst en valse hoop. Maar ook zonder opsmuk blijft het een indringend verhaal dat verteld moet worden. Er zijn de afgelopen decennia zat mooie woorden gewijd aan het Koerdische vraagstuk. Maar er is nog steeds geen enkele Koerd beter van geworden. Hiner Saleem, Het vuur van mijn vader, vertaald door Frans de Haan, De Bezige Bij, 143 blz, 19,90 euro. (De Gelderlander, 9 september 2004)
|
Hiner Saleem Het vuur van mijn vader
Hiner Saleem
Fragment
|
