|
Een onstuitbaar verlangen naar ledigheid noelle chatelet de dame in het blauw
Door GEURT FRANZEN
Een grote wending in een leven wordt vaak door een kleine gebeurtenis in gang gezet. Maar in De dame in het blauw is het een wel erg geringe aanleiding die ertoe leidt dat het leven van de hoofdpersoon totaal verandert. De 52-jarige Solange ziet hoe een oude dame in haar eigen, trage tempo over het trottoir loopt, zonder zich iets aan te trekken van de haastige tred van alle anderen om haar heen. De zelfbewuste onverschilligheid die de vrouw ten toon spreidt, maakt een enorme indruk op Solange. In De dame in het blauw beschrijft de Française Noëlle Châtelet op zeer poëtische wijze hoe Solange in de ban raakt van onthaasten, zich onnodig overgeeft aan een voortijdig ouder worden, alles in een onstuitbaar verlangen naar ledigheid. Solange is een gescheiden vrouw met een goede baan, een jonge dochter, veel vriendinnen, een attente minnaar en een aantrekkelijk uiterlijk. Ze probeert er steeds op haar best uit te zien en is het toonbeeld van een zelfbewuste, moderne vrouw op wie het verstrijken der tijd weinig vat lijkt te hebben. Maar als ze de oude vrouw in de blauwe jurk heeft ontmoet, valt zorgvuldig opgebouwde beeld van eeuwig jonge vrouw in gruzelementen. Ze kleedt zich enkel nog in het grijze, wollen mantelpakje van haar overleden moeder, laat de kleurversteviging onaangeroerd en steekt haar aldus grijzende haren op in een omaknotje. Zelfs haar gang wordt die van een oude dame en onder valse voorwendselen weet ze een kamer te bemachtigen in huize Avondrust. Het is een merkwaardige metamorfose die Solange ondergaat. Châtelet laat haar lezers diep doordringen in de psyche van haar personage, en het perspectief dat ze kiest is een subjectieve, maar toch blijven Solange's drijfveren in duister gehuld. Het ligt voor de hand haar vreemde gedrag te zien als een reactie op een maatschappij waarin snelheid, carrière maken en overdreven aandacht voor je uiterlijk maatgevend zijn. Maar haar reactie is buitensporig en roept in haar omgeving niets dan onbegrip op. Alleen haar dochter staat open voor het vreemde gedrag. Zij is ook de enige die erop zinspeelt dat Solange's vrijwillige seniorengedrag wel eens van tijdelijke aard kan zijn. De dame in het blauw, waarvoor Châtelet in Frankrijk werd onderscheiden, is een fraai gestileerd stukje proza dat een verleidelijk beeld oproept: de boel de boel laten, tot midden op de dag in ochtendjas door het huis banjeren, uren kokkerellen in de keuken en vooral, zoals Châtelet het zo mooi noemt, bazelen als het je uitkomt. Praten over niks en niemendalletjes en vragen onbeantwoord laten. Voor Solange werkt die ledigheid bevrijdend, al is haar beeld van de ouderdom wel erg ongenuanceerd. Totdat ze op een goede dag, al schuifelend over het trottoir, een jonge vrouw naast zich krijgt die haar tred aanpast aan die van haar. Dan voelt ze een onweerstaanbare impuls om te versnellen. Zie je wel, ledigheid is niks gedaan. Noëlle Châtelet, De dame in het blauw, De Geus, 125 blz, f29,90.
|
Noelle Chatelet De dame in het blauw
Noelle Chatelet Foto: Irmeli Jung
|
