|
Het wordt nooit wat met de liefde
Door GEURT FRANZEN Wat een ellendige boeken je toch kunt schrijven over de liefde… Zoals John Burnham Schwartz bewijst met Claire, zijn derde roman. Of het echt nodig is, dat gestuntel te beschrijven van twee mensen die zielsveel van elkaar houden, maar zich allebei zo geremd voelen, zo bang zijn om zich volledig aan die ander over te geven? Het levert in ieder geval ellendige, maar prachtige boeken op. Het is een merkwaardig dilemma waarvoor je je gesteld voelt als je Burnham Schwartz leest. Met Reservation Road, zijn eerste vertaalde roman, was het ook al zo. Zijn verhaal is zo meeslepend, dat je snel wilt doorlezen, in een razend tempo die pagina’s wilt scannen, desnoods alinea’s overslaan, om het tempo maar niet te hoeven vertragen, om blijvend meegesleurd te worden naar het eind, dat hopelijk nog even op zich laat wachten. En tegelijkertijd weet je dat die zinnen er niet zomaar toe doen, dat ze zorgvuldig gecomponeerd, als een diamant geslepen zijn, tot stilstaan noden, schreeuwen bijna om langzaam geproefd, genoten en begrepen te worden. Dat betekent twee keer lezen. Minstens. De twee geliefden die er maar niet in slagen een normale verhouding te krijgen, zijn een student politicologie, Julian Rose, en een studente kunstgeschiedenis, Claire Marvel. Het verbond van hun harten, zoals dat zo mooi heet, wordt gesloten tijdens een immense regenbui waarin zij hem onderdak biedt onder haar paraplu. Als twee magneten blijven die harten de komende vijftien jaar elkaar aantrekken. Maar er is ook nog zoals iets als verstand en trots en schaamte, dwarsliggers dus, die voortdurend strijd leveren met hartstocht en passie. Alleen hoop maakt hun leven nog een beetje aangenaam. Als Claire op het eind, in een brief, schrijft: “Wat zijn onze harten sterk gebleven, Julian! Sterk, en merkwaardig hoopvol en mysterieus.”, dan is dat een rake conclusie. Maar wel een die te laat komt. Omdat Burnham Schwartz zijn verhaal laat vertellen door Julian is het vooral zijn gestuntel dat duidelijk maakt waarom deze liefde geen kans krijgt. Hij mist daadkracht en hij negeert de signalen die Claire geeft. Als ze een tijdje afstand wil om afscheid te kunnen nemen van haar stervende vader, van wie ze zielsveel houdt, ervaart Julian dat als een serieuze breuk in hun verhouding. Op het moment dat ze juist zijn steun nodig heeft, in de eerste dagen na de dood van haar vader, geeft hij niet thuis. En zo klooien de twee voort. Uiteindelijk trouwen ze beiden met een ander, niet uit liefde, maar uit wrok of compensatiedwang. Dat vormt geen gezonde basis voor een huwelijk en zo sleuren ze ook nog eens twee andere mensen mee in hun ondergang. Burnham Schwartz ontleedt de zielen van de twee coninckskinderen zonder genade, maar wel met gevoel. Hun karakters zijn schuldig, maar niet alleen. Beide geliefden zijn kind uit opgebroken huwelijken, beiden ook kind van een tijd (de jaren tachtig en negentig) waarin het eerst en vooral om scoren gaat. Claire is een ellendige liefdesgeschiedenis, gloedvol en gepassioneerd opgeschreven. Ontroerend zijn de passages waarin Burnham Schwartz de verhouding beschrijft tussen Julian en Claire en hun wederzijdse vaders. Hoe voorzichtig die vaders opereren om hun kinderen toch maar naar elkaar toe te schuiven. En hoe blind die kinderen zijn. Het getuigt van moed om je aan een liefdesgeschiedenis te zetten want het gevaar van vals sentiment ligt op de loer. Maar Burnham Schwartz heeft dat gevaar weten te mijden. Zijn observaties zijn helder en zijn zinnen betoverend. John Burnham Schwartz, Claire, Uitgeverij Cargo, 288 blz, 18,50 euro.
|
John Burnham Schwartz Claire
Fragment
John Burnham Schwartz Reservation Road
John Burnham Schwartz
|
