|
Drie namen en een koffer vol herinneringen
TREZZA AZZOPARDI HERINNER MIJ
Door GEURT FRANZEN Een versleten koffer. Dat is alles wat een 72-jarige zwerfster met zich meetorst. In een afbraakpand slijt ze haar dagen. In die koffer: haar leven. Kleine dingetjes die haar herinneren aan kleine momenten van gelukzaligheid, aan grote momenten van diepdonkere ellende. Als er iemand recht heeft op clementie, op een terecht beroep op verzachtende omstandigheden, dan is het de oude zwerfster Winni in Trezza Azzopardi’s tweede roman Herinner mij. Winnie heeft wel eens wat gestolen en gelogen heeft ze ook. Dus dat ze zich verantwoorden moet, staat vast. Maar het leven bood enkel narigheid, van begin af aan. Het begin, dat is in Winnie’s geval de dag van haar naamgeving. Op de dag van haar doop staan haar grootvader en vader bij de kerk te vechten over de naam. ‘Lillian!’, eist de dominante opa, ‘Patricia’ schreeuwt de alcoholische vader. En de kersverse moeder? Die ligt sinds de geboorte apathisch in bed, communiceert met geesten en verschijningen en zal als het kind een paar jaar oud is de hand aan zichzelf slaan. De toon is gezet. Lillian alias Patricia alias Winnie krijgt er nog een wereldoorlog overheen, een ongewenste zwangerschap en een even ongewenste abortus in het achterkamertje van een schoenmaker, een verloofde die ontkent haar verloofde te zijn en ten slotte een opsluiting in een psychiatrische inrichting. De schichtige Winnie, de oude zwerfster die Trezza Azzopardi op de eerste bladzijde van haar prachtige boek introduceert, heeft het leven geleid van een verworpene, van een misbruikt en vernederd mens. Haar koffer met herinneringen is alles wat ze heeft en het beetje leven dat ze nog leidt, verschraalt op slag als op een dag haar koffer gestolen wordt. Het leidt tot een verrassende ontknoping waardoor we nog meer over de zwerfster te weten komen; de lezer die denkt dat er geen overtreffende trap van ellende bestaat, komt bedrogen uit. Azzopardi’s poëtische verbeelding van het leven van een zwerfster is zeer geslaagd. Het doet erg veel denken aan haar gelauwerde debuutroman, De schuilplaats, waarin ze het leven beschreef van een immigrantengezin dat ten prooi valt aan de zachtheid en naïveteit van een goedgelovige vader. Ook hier eenvoudige mensen die balanceren aan de rand van de afgrond en ten prooi vallen aan het kleinburgerlijke systeem waar Engeland decennialang patent op heeft gehad. Gelukkig krijgt Winnie haar koffer aan het eind van de roman weer terug. Een voor een plaatst ze haar iconen en talismannen om zich heen. “Ik heb alles wat ik maar zou kunnen wensen, hier bij mij, aan het einde van deze wereld,” zegt ze. Dat de vlammen vervolgens haar en haar herinneringen zullen verteren, deert haar niet. Wie voelt er nog pijn, wie alle pijn van de wereld al heeft gevoeld? Trezza Azzopardi, Herinner mij, De Bezige Bij, vert. Lilian Schreuder, 315 blz, 18,90. (Uit De Gelderlander van 22 juli 2004) Ontroerend portret van immigrantengezin TREZZA AZZOPARDI SCHUILPLAATS
Door GEURT FRANZEN Dolores is een paar weken oud als de vonken van de kachel in haar wiegje belanden. Maar ze heeft geluk: ze overleeft. Alleen een gezicht vol littekens en een verminkte hand herinneren later nog aan het drama. "Het handje van een één maand oude baby is het kleinste, volmaakste ding dat er bestaat. Het kan een vuist maken, zich opensperren, en als het brandt, is de zachte huid ervan net benzine, de botjes brandhout, zo klein, zo gemakkelijk weg te vreten door het vuur." Trezza Azzopardi schrijft aangrijpende alinea's. Ze laat Dolores op een koele, nuchtere wijze vertellen hoe het leven was van een immigrantenfamilie in Cardiff in de jaren zestig. Maar juist omdat haar observaties zo koel zijn, vanuit het eerlijke gezichtspunt van een kind gebracht, leggen ze de nadruk op de gebeurtenissen zélf. En de gebeurtenissen in Azzopardi's debuutroman De schuilplaats zijn niet voor de poes. De schuilplaats is een van die zeldzame boeken die aanvankelijk worden onderschat. Het tegenovergestelde komt vaker voor. Maar in het geval van Azzopardi vond de uitgever het niet de moeite waard om het boek in te zenden voor de Bookerprize. De jury van de prestigieuze Britse prijs, bedolven onder honderden titels, verzocht de uitgever om het boek alsnog in te zenden. Je kunt er gif op innemen dat zo'n titel dan hoog eindigt en inderdaad drong De schuilplaats door tot de shortlist. De reserves van de uitgever waren inderdaad onterecht. De schuilplaats is een prachtig boek en Azzopardi onbetwist een grote belofte voor de toekomst. De immigrantenfamilie waarvan Azzopardi een genadeloos portret schildert, of eigenlijk de stichter van het gezin, is afkomstig van Malta. In 1948 komt een berooide Frank Gauci in de Britse kustplaats Cardiff aan wal. Geen cent te makken, geen droge snee brood, geen onderdak. Hij valt in de handen van zijn uitgekookte landgenoot Joe Medora. Aanvankelijk is Joe Frankie's grote gids en toeverlaat. Hij loodst Frank door de doolhof van zijn nieuwe vaderland en helpt hem aan een baantje. Het vergaat Frank niet slecht: hij ontmoet de mooie Mary, wordt mede-eigenaar van een café en krijgt vijf dochters. Maar dan raakt hij verslaafd aan gokken en verliest al zijn hebben en houden aan Joe Medora. Zelfs een van zijn dochters moet hij aan de Maltezer maffiabaas afstaan. Uiteindelijk belandt het aangeslagen gezin in een grauwe achterbuurt van Cardiff. Daar stapelt zich het ene drama – zoals de brand in het babywiegje - op het andere en ten slotte valt het gezin volledig uiteen. De schuilplaats is een eerlijk, ontroerend portret van een familie die van begin af aan tot ellende is veroordeeld en waarvan de leden – om te overleven – genoodzaakt zijn elk een eigen plan te trekken. De een lukt dat beter dan de ander, zo concludeert Azzopardi aan het eind. De één slaagt en de ander moet het doen met dromen. Zoals Dolores, het meisje met maar één hand. Het loopt niet slecht met haar af, maar de droom dat ze aan het touwtjesspringen is, samen met haar verdwenen zusje, laat haar nooit meer met rust. Trezza Azzopardi, De schuilplaats, Uitgeverij De Bezige Bij, 303 blz, f39,90.
|
Trezza Azzopardi Herinner mij
Trezza Azzopardi Schuilplaats
Fragment
Trezza Azzopardi Foto: Picador
|
